Midilli opisati samo njegovim prekrasnim plažama, kamenim selima i egejskom kuhinjom bilo bi nedovoljno. Jer Lezbos je višeslojno ostrvo, sa milionima godina geološke historije tla po kojem hodate, književnošću koja seže od antičkog doba do danas, jedinstvenom gastronomijom i jednim od najvažnijih močvarnih područja u Evropi.
Ponekad ćete u porijeklu nekog imena naići na hetitske pločice, ponekad na deblo drveta koje je živjelo prije 18 miliona godina u Sigriju, ponekad na miris anisa koji se uzdiže iz bakarnog kazana u Plomariju, a ponekad na flaminga koji je u zalivu Kaloni zastao tokom migracijskog putovanja dugog hiljade kilometara.
Da biste razumjeli priču Midilija, ovih šest tema posebno je važno.
1. Tragom imena jednog ostrva: Odakle potiče ime Lezbos?
Možda je najispravnije pitanje za početak priče o jednom ostrvu upravo ovo:
Zašto se zove Lezbos?
Ime ostrva koje danas na turskom poznajemo kao Midilli, a na grčkom kao Lezbos, otvara vrata jednoj veoma zanimljivoj priči koja nas vodi hiljadama godina u prošlost.
Prema antičkoj grčkoj mitologiji, jedan od prvih vladara ostrva bio je Makaras ili Macareus. U mitološkoj predaji Makaras je sin boga Sunca Helija, a ostrvo se u njegovo vrijeme jedno vrijeme nazivalo Makaria.
Nakon toga u priču ulazi mladi junak koji je došao iz Tesalije: Lezbos.
Prema legendi, Lezbos se oženio Methymnom, Makarasovom kćerkom. Vremenom se ime junaka poistovjetilo s cijelim ostrvom i ono je počelo da se naziva Lezbos. Methymna, antičko ime današnjeg Molivosa, također nosi tragove iste mitološke porodice.
Ali mnogo uzbudljiviji dio priče počinje prije mitologije.
Da li je prije Lezbosa postojao „Lazpa“?
U hetitskim dokumentima ispisanim klinastim pismom, koji se datiraju približno u 14.–13. stoljeće p. n. e., spominje se mjesto pod imenom „Lazpa“.
U savremenim hetitološkim istraživanjima uglavnom se prihvata da je Lazpa najvjerovatnije ostrvo Lezbos. U bazi podataka hetitskih geografskih imena Univerziteta u Mainzu „Lazpa“ je zabilježena u tri različita hetitska teksta. Istraživanja objavljena u Oxfordu također razmatraju vezu između Lazpe iz hetitskih dokumenata i Lezbosa.
Ovaj detalj je veoma važan.
Jer tako pisanu historiju Lezbosa možemo pratiti stotinama godina prije klasičnog grčkog svijeta, sve do kasnog bronzanog doba.
U jednom od hetitskih dokumenata spominju se božanstva Lazpe. U drugom se ime Lazpe pojavljuje tokom političkih sukoba u regiji. Ovi zapisi pokazuju koliko su veze ostrva s anadolskim svijetom bile snažne čak i prije približno 3.300 godina.
Zato bi bilo historijski nepotpuno Lezbos posmatrati samo kao „grčko ostrvo“.
Ostrvo je zbog svog geografskog položaja hiljadama godina jedno od mjesta susreta Anadolije i egejskog svijeta.
Kada danas gledate Lezbos s obala Ajvalika, blizina koju vidite nije samo geografska. Između dvije obale hiljadama godina postoji odnos i u pogledu jezika, trgovine, vjerovanja, poljoprivrede, pomorstva i kulture.
Tvrđenje iz objave na Instagramu da riječ „Lazzas“ znači zeleno ili plodno trebalo bi koristiti opreznije. Akademska osnova veze Lazpa–Lezbos je snažna, ali danas nema dovoljno čvrstih dokaza da se sa sigurnošću kaže da ta riječ znači „plodno“ ili „zeleno“.
Možda upravo tu leži ljepota imena Lezbos:
Dok nam mitologija govori o imenu jednog junaka, arheologija i hetitske pločice ukazuju na mogućnost da se iza tog istog imena krije mnogo starija egejsko-anatolijska prošlost.
Na neki način, čak i ime Lezbosa podsjeća na samo ostrvo:
slojevito, staro i još uvijek potpuno nerazjašnjeno.
2. Mnogo veći nego što izgleda na karti: Lezbos, treće najveće ostrvo Grčke
Mnogi posjetioci koji prvi put dolaze na Lezbos čine istu grešku:
Misle da je ostrvo malo.
Kada pogledate kartu, vidite klasično egejsko ostrvo. Kada se trajektom iskrcate u luci Midili, i gradsko središte djeluje kompaktno.
Ali čim krenete vozilom prema sjeveru, zapadu ili jugu, vaše mišljenje se brzo mijenja.
Jer je Lezbos, s površinom od približno 1.633 km², nakon Krita i Evije treće najveće ostrvo Grčke. Zvanična turistička stranica Grčke istovremeno ga opisuje kao jedno od najvećih ostrva Sredozemlja.
Štaviše, Lezbos velikim ne čini samo njegova površina.
Obala ostrva duga je približno 459 kilometara.
Šta ta brojka znači bolje ćete shvatiti dok putujete Lezbosom.
Jednog jutra možete se probuditi među kamenim kućama Molivosa, poslijepodne proći kroz močvarna područja Kalonija, zatim stići do vulkanskog pejzaža Eresosa i zalazak sunca posmatrati u Sigriju pred potpuno drugačijim prizorom.
A i dalje ste na istom ostrvu.
Ostrvo koje oblikuju dva velika zaliva
Jedna od najupečatljivijih karakteristika geografije Lezbosa jesu dva velika prirodna zaliva koji duboko prodiru u kopno:
zaliv Kaloni i zaliv Gera.
Ova dva zaliva oblikuju karakterističan oblik ostrva na karti, ali istovremeno određuju i klimu, ribarstvo, naselja i prirodni svijet Lezbosa.
Zaliv Kaloni prostire se na približno 110 km² i svojom plitkom strukturom, povezanom s Egejskim morem uskim tjesnacem, gotovo funkcioniše poput velike lagune.
Istočni zaliv Gera okružen je maslinicima, malim obalnim naseljima i močvarnim područjima.
Zbog toga na Lezbosu ne postoji samo jedan tip ostrvskog pejzaža.
Na sjeveru, u okolini Molivosa, Petre i Eftalua, ističu se kamena sela i planinske obale.
Na istoku Midili i Termi pružaju živahnije lice okrenuto prema anadolijskoj obali.
Na jugu Plomari i Agios Isidoros imaju poseban identitet zahvaljujući pomorstvu i kulturi uza.
U središtu ostrva Kaloni je potpuno drugačiji, sa svojim močvarnim područjima i prostranim ravnicama.
Kako napredujete prema zapadu, maslinike i šume postepeno zamjenjuje ogoljeniji, suroviji i vulkanski pejzaž.
A kada napokon stignete u okolinu Eresosa i Sigrija, gotovo ćete imati osjećaj da ste prešli na neko drugo ostrvo.
Ova promjena ima geološki razlog. Na zapadu Lezbosa prije približno 21,5–16,5 miliona godina odvijala se intenzivna vulkanska aktivnost i postavljeni su temelji današnjeg vulkanskog pejzaža.
Zato na Lezbosu „obilazak ostrva“ u klasičnom smislu nije aktivnost od nekoliko sati.
Ovdje su, koliko i udaljenosti, promjene geografije dio putovanja.
Na neki način, Lezbos nije jedno veliko ostrvo;
to je nekoliko različitih egejskih geografija smještenih na istom komadu kopna.
Možda je upravo to najljepši dio njegovog otkrivanja.
Kada vidite Midili, niste vidjeli Lezbos.
Isto važi i kada vidite Molivos.
Kako budete upoznavali Plomari, Kaloni, Agijasos, Eresos i Sigri, svaki put ćete primjećivati da vam ostrvo pokazuje neko drugo lice.
3. Vremenska mašina: Okamenjena šuma Lezbosa
Dok putujete prema Sigriju, Lezbos počinje da se mijenja.
Milioni maslinovih stabala na istoku postepeno se prorjeđuju. Zelenu boju zamjenjuju žuti, smeđi i crvenkasti tonovi. Brda postaju ogoljena. Stijene se sve jasnije ističu.
Za onoga ko prvi put dolazi, pejzaž je iznenađujući.
Jer ovo nije onaj Lezbos koji ste vidjeli prije nekoliko sati.
Zapravo, upravo ovdje počinje jedna od najvećih priča ovog ostrva.
Prije približno 18,5–20 miliona godina.
Na mjestu današnjeg suhog vulkanskog terena u okolini Sigrija, Antise i Eresosa tada se prostirala gusta suptropska šuma.
Ovdje su rasla ogromna stabla nalik sekvojama, vrste borova, četinari slični čempresima i biljke s različitim vrstama plodova.
Onda se geološka ravnoteža promijenila.
U sjeveroistočnom Egeju počela je veoma snažna vulkanska aktivnost.
Pepeo, lava i vreli vulkanski materijal iz vulkana prekrili su veliki dio šume. Drveće je ostalo u okruženju bez zraka. Kasnije su hidrotermalne tečnosti bogate silicijem prodrle u biljna tkiva i tokom veoma dugog procesa organsku strukturu zamijenile mineralnom.
Stablo nije nestalo.
Pretvorilo se u kamen.
Neka su pritom ostala na mjestu gdje su pala, dok su druga ostala uspravna, u položaju u kojem su rasla prije miliona godina.
U zapisima UNESCO-a navodi se da Okamenjena šuma Lezbosa čuva ekosistem koji je postojao prije približno 18,5 miliona godina. Na području je utvrđeno više od 46 vrsta i rodova biljaka. Među fosilima se ne nalaze samo stabla, već i korijenski sistemi, grane, listovi i plodovi.
Neka uspravna fosilna stabla viša su od 7 metara, dok im prečnik može doseći približno 3 metra.
Zato ono što vidite u Sigriju nije samo nekoliko okamenjenih stabala.
Pred vama je čitav fosilni ekosistem.
Prirodni arhiv na 15.000 hektara
Zaštićeno područje Okamenjene šume prostire se na približno 15.000 hektara.
Fosili se ne nalaze samo na kopnu.
Okamenjena stabla pronađena su i u morskom području oko Nisijopija. Danas se pojedini dijelovi ovog geološkog naslijeđa na moru mogu vidjeti tokom posebnih izleta brodom.
Grčka je Okamenjenu šumu 1985. godine proglasila zaštićenim prirodnim spomenikom.
Područje je također zaštićeno u okviru mreže Natura 2000.
Ovdje postoji važan detalj koji se često pogrešno navodi:
Okamenjena šuma Lezbosa danas nije na UNESCO-ovoj Listi svjetske baštine; nalazi se na Privremenoj listi svjetske baštine.
S druge strane, cijeli Lezbos ima status UNESCO-ovog globalnog geoparka.
Muzej prirodne historije Okamenjene šume Lezbosa u Sigriju jedno je od najvažnijih mjesta na ostrvu za razumijevanje ove izuzetne geološke priče.
Nakon izlaska iz muzeja, kada pogledate okolna fosilna područja, značenje kamenja počinje da se mijenja.
Više ne gledate stijenu.
Gledate ćelijsku strukturu stabla koje je nekada bilo živo.
Stabla preko kojih je prolazio vjetar, na čije su grane padale kiše i oko kojih su možda lutale životinje kojih danas više nema…
A onda je eruptirao vulkan i vrijeme je stalo.
Možda je upravo to najimpresivnija strana Okamenjene šume Lezbosa:
Još uvijek danas možemo vidjeti jedan dan od prije 20 miliona godina.
4. Od Plomarija do svijeta: Zašto je Lezbos prijestolnica uza?
Ako u podne šetate obalom Plomarija, nakon nekog vremena počet ćete na stolovima primjećivati isti prizor.
U sredini mali tanjiri…
Hobotnica, sardine, sir, masline, školjke i drugi morski plodovi…
A pored njih uzo u dugim, tankim čašama, koji u dodiru s vodom postepeno pobijeli.
Ovdje uzo nije samo piće.
To je obred za stolom.
A na Lezbosu ovaj obred ima snažnu proizvodnu tradiciju dugu približno dva stoljeća.
Na ostrvu danas postoji približno 17 proizvođača uza, koji prema podacima Visit Lesvosa proizvode najmanje polovinu ukupne količine uza u Grčkoj. Nekoliko najvećih brendova uza poznatih u Grčkoj i na međunarodnom tržištu također ima sjedište na Lezbosu.
Zato izraz „prijestolnica uza“, koji se koristi za Plomari, nije samo turistički slogan.
Iza njega stoji stvarna proizvodna kultura.
Zašto Plomari?
- U 19. stoljeću Plomari nije bio samo lijep obalni gradić.
Bilo je to živahno trgovačko i proizvodno središte.
Fabrike maslinovog ulja, sapunare, brodogradilišta i male destilerije oblikovale su privredni život grada. Lokalni uzo se u početku proizvodio u malim destilerijama koje su se nazivale „rakaria“.
- Pred kraj 19. stoljeća proizvodnja je počela rasti, razvijati brendove i usmjeravati se prema izvozu.
U srcu uza nalazio se bakarni kazan.
U tradicionalnoj proizvodnji različite aromatične biljke, prije svega anis, uključuju se u proces destilacije. Recepti koji se razlikuju od proizvođača do proizvođača, omjer korištenih biljaka, sistem kazana i tehnika destilacije stvaraju različite karaktere.
Uzu iz Plomarija posebno je važan anis uzgojen u području Lisvorija.
Prema zvaničnoj tehničkoj dokumentaciji Grčke, među aromatičnim biljkama koje se koriste u proizvodnji „Ouzo of Plomari“ posebno se navodi anis porijeklom s Lezbosa, naročito lisvorijski anis — Pimpinella anisum —. Proizvod koji nosi geografsku oznaku Plomari mora se proizvoditi i puniti na području utvrđene geografske regije Plomari.
Još važnije:
„Ouzo of Plomari“ i „Ouzo of Mitilene“ spadaju među geografske oznake priznate na nivou Evropske unije.
Drugim riječima, ovdje više ne govorimo samo o piću, već o proizvodnoj kulturi određenog geografskog područja.
Zašto uzo pobijeli kada mu se doda voda?
Najpoznatiji izgled uza također proizlazi iz njegove hemije.
Anetol, jedna od važnih komponenti aromatičnih eteričnih ulja u anisu, rastvara se u sredini s visokim udjelom alkohola. Kada se uzu doda voda, udio alkohola se smanjuje, a anetol se u obliku veoma sitnih kapljica ulja raspršuje u tečnosti.
Rezultat:
Prozirni uzo se za nekoliko sekundi pretvara u karakterističan mliječnobijeli izgled.
Ali za stanovnike Lezbosa suština priče o uzu nije u čaši, već oko nje.
Uzo se ne smatra nečim što treba popiti na brzinu.
Sjedne se za sto.
Stiže meze.
Razgovara se.
Gleda se u more.
Stiže još jedan tanjir.
Razgovor se produžava.
Zato razumjeti iskustvo uza u Plomariju ne znači samo posjetiti destileriju.
To zapravo znači razumjeti kako živjeti nešto sporije vrijeme u Egeju.
I možda su upravo zato uzo i karakter Lezbosa toliko slični:
Ni jedno ni drugo ne žele da ih se konzumira brzo, već
da ih se polako otkriva.
5. Od Sapfe do Elitisa: Zašto je ovo ostrvo iznjedrilo toliko umjetnika i mislilaca?
Veličinu jednog ostrva ne možete mjeriti samo kvadratnim kilometrima.
Postoje mjesta koja su geografski mala, ali je trag koji su ostavila u svjetskoj kulturnoj historiji nevjerovatno velik.
Lezbos je upravo takvo mjesto.
Prije približno 2.600 godina na ovom ostrvu živjela je pjesnikinja čiji se stihovi i danas čitaju na univerzitetima širom svijeta.
Njeno ime je:
Sapfa.
Sasvim je sigurno da je Sapfa, koja se smatra jednom od najvećih liričarki antičkog svijeta, bila s Lezbosa; lokalna tradicija i zvanični izvori Lezbosa kao njeno rodno mjesto navode Eresos.
U 7.–6. stoljeću p. n. e., kada je Sapfa živjela, poezija nije bila pisana da bi se čitala tiho kao danas.
Pjevala se uz muziku.
Ljubav, čežnja, ljepota, rastanak i ljudske emocije bili su u središtu njenih stihova.
Iako je prošlo približno 2.600 godina i iako je najveći dio njenog opusa izgubljen, sačuvani fragmenti učinili su Sapfu jednim od najpoznatijih imena svjetske književnosti.
Kada danas gledate prema moru u Skali Eresos, ne gledate samo lijepu plažu.
Gledate jednu od najstarijih geografskih oblasti tradicije zapadne lirske poezije.
Jedan od pionira nauke iz istog grada
Priča o Eresosu ne završava sa Sapfom.
Otprilike tri stoljeća kasnije iz istog kraja pojavio se još jedan veliki mislilac:
Teofrast.
Teofrast je bio bliski Aristotelov učenik, a kasnije i filozof koji je preuzeo vodstvo Likeja u Atini. Rođen je u Eresosu. Zbog svojih istraživanja biljaka na sistematičan način, u historiji nauke često se smatra jednim od utemeljitelja botanike.
Još je zanimljivije to što je poznato da je i sam Aristotel jedno vrijeme boravio na Lezbosu i posebno posmatrao morski svijet u zalivu Kaloni.
Zato se Kaloni danas ponekad predstavlja kao „Aristotle's Lagoon – Aristotelova laguna“.
Na istom ostrvu tako s jedne strane imamo Sapfu, koja je promijenila historiju ljudskih emocija, a s druge Teofrasta i Aristotela, koji su nastojali sistematično razumjeti prirodu.
Poezija i nauka…
Oboje se susreću u priči o Lezbosu.
Teofil, stoljećima kasnije
Prošlo je više od dvije hiljade godina.
Ovoga puta u području Vareje, odmah izvan grada Midilija, rođen je neobičan narodni slikar:
Teofil Hadžimihail.
Teofil nije pripadao klasičnim slikarima akademskog umjetničkog svijeta.
Svojim jedinstvenim, naivnim stilom slikao je svakodnevni život, seljake, kafane, junake, mitološke prizore, Aleksandra Velikog i ličnosti iz grčke historije.
Danas se u Muzeju Teofila u Vareji, gdje je rođen i odrastao, nalazi važna kolekcija od 86 umjetnikovih djela. Muzej je izgrađen 1964. godine, a kolekcija je poklonjena naredne godine.
Kada gledate Teofilove slike, ne vidite samo slikarstvo.
Vidite i svakodnevni život starog Lezbosa, njegova sela, odjeću i svijet mašte.
I veza Lezbosa koja vodi do Nobelove nagrade
Još jedno važno ime u ovom kulturnom lancu jeste Odiseas Elitis.
Ovdje postoji mali, ali važan detalj:
Elitis nije rođen na Lezbosu.
Rođen je 1911. godine u Heraklionu na Kritu. Međutim, njegova porodica poticala je s Lezbosa, a Elitis je s ostrvom imao snažnu kulturnu i porodičnu vezu. U njegovoj biografiji Lezbos se također navodi kao „ostrvo porijekla“.
Elitis je 1979. godine dobio Nobelovu nagradu za književnost.
Fizički trag priče njegove porodice na Lezbosu i danas se može vidjeti u selu Papados u Geri.
Fabrika maslinovog ulja Vranas, koju je njegov djed Nikolaos Vranas osnovao 1887. godine, danas služi kao muzej. Jedna od stalnih postavki muzeja posvećena je upravo temi „Elitisov Lezbos“.
Sapfa, Teofrast, Aristotel, Teofil, Elitis…
Kada ova imena stavite jedno pored drugog, pojavljuje se nešto zanimljivo.
Lezbosovo kulturno naslijeđe ne pripada samo jednom periodu.
Govorimo o lancu mišljenja i umjetnosti koji traje više od 2.600 godina.
Možda je razlog geografija ostrva.
Možda je to svjetlost Egeja.
Možda njegov položaj između Anadolije i grčkog svijeta.
A možda činjenica da se toliko različitih priča o prirodi i ljudima susreće na istom mjestu.
Jedno je sigurno:
Lezbos nije samo ostrvo koje treba vidjeti.
To je ostrvo koje već stoljećima tjera ljude da razmišljaju, pišu i slikaju.
6. Pogled prema nebu u Kaloniju: Jedan od evropskih rajova za posmatranje ptica
U proljeće, dok se dan tek rađa u okolini zaliva Kaloni, počinje neobična živost.
Ljudi s velikim fotoaparatima, stativima i dvogledima čekaju pored puteva.
Neki su došli iz Engleske, a neki iz Nizozemske, Njemačke ili skandinavskih zemalja.
Satima mogu gledati isto močvarno područje.
Jer dio ptica koje su oni prešli hiljade kilometara da bi vidjeli istovremeno je na drugom putovanju dugom hiljade kilometara.
Lezbos se nalazi upravo na jednoj od velikih migracijskih ruta ptica između Evrope i Afrike.
Osim toga, zbog blizine anadolijske obale, ovdje se približavaju staništa vrsta evropskog i azijskog porijekla.
Rezultat je izvanredan:
Na ostrvu je zabilježeno približno 320 različitih vrsta ptica. Neke od njih ovdje žive, neke se razmnožavaju, neke provode zimu, dok druge samo nakratko posjećuju Lezbos tokom dugih migracijskih putovanja.
Središte priče: zaliv Kaloni
Jedna od najvažnijih lokacija za posmatranje ptica jesu zaliv Kaloni i okolna močvarna područja.
Ovdje ne postoji samo jedno jezero ili močvara.
Solane, ušća malih rijeka, tršćaci, slane močvare, lagune, borove šume i maslinici povezani su u veliki ekološki sistem.
Solane Kaloni i Polihnitos, vodotoci poput Tsiknijasa i Vuvaarisa, laguna Mesa i močvarna područja oko Skale Kaloni dijelovi su ovog sistema.
Obalna močvarna područja Kalonija također se nalaze među posebnim područjima za zaštitu ptica u okviru evropske zaštitne mreže Natura 2000.
A jedan od najupečatljivijih posjetilaca ovog pejzaža nesumnjivo su:
Flamingosi.
Naročito u periodima kada je voda mirna, moguće je vidjeti desetine, pa čak i veliki broj flamingosa kako se hrane u plitkoj vodi.
Ali bilo bi krajnje nepravedno svesti ptičji svijet Kalonija samo na flamingose.
Ovdje se mogu vidjeti brojne vrste poput crne rode, prutke, sabljarke, kašikara, čukavca, različitih čaplji i bijelih roda.
Još su zanimljivije neke istočne vrste koje se mogu vidjeti zahvaljujući blizini Lezbosa Anadoliji.
Na primjer, Krüperov puzić – Sitta krueperi, ima veoma ograničenu rasprostranjenost u Evropi i jedna je od posebnih vrsta za posmatrače ptica na Lezbosu.
Slično tome, blijeda strnadica – Emberiza cineracea i šareni vodomar pokazuju istočnomediteranski karakter ptičje faune ostrva.
Zato je interes britanskih i sjevernoevropskih posmatrača ptica za Lezbos naročito velik.
Najintenzivniji period je proljetna migracija.
Dok se ptice koje su prezimile u Africi vraćaju na sjever, preko Egeja stižu u Evropu. Močvarna područja Lezbosa pružaju im prirodne stanice za odmor, ishranu i pripremu za nastavak putovanja.
U jesen se putovanje odvija u suprotnom smjeru.
I Aristotel je gledao u iste vode
Postoji još jedan detalj koji priču o Kaloniju čini posebnom.
U okolini zaliva gdje danas ljudi dvogledima posmatraju ptice, prije približno 2.300 godina i Aristotel je proučavao prirodu.
Tokom boravka na Lezbosu Aristotel je posmatrao morski svijet u zalivu Kaloni i njegovoj okolini. Njegova istraživanja ponašanja, anatomije i načina života živih bića kasnije su uvrštena među temeljne tekstove historije zoologije.
Zato nije slučajno što se područje naziva „Aristotle's Lagoon – Aristotelova laguna“.
Zamislite:
Danas biolog teleskopom proučava flamingose u istom močvarnom području.
A prije 2.300 godina Aristotel je posmatrao morski svijet.
Možda upravo u tome leži vrijednost Lezbosa.
Priroda ovdje nije samo lijep prizor.
To je živa laboratorija koju ljudi posmatraju, istražuju i pokušavaju zaštititi već hiljadama godina.
Dok flamingosi pred zalazak sunca hodaju kroz plitku vodu Kalonija, iza njih se uzdižu brda Lezbosa.
U tom trenutku cijela priča o ostrvu sjedinjuje se u jednom prizoru:
Ostrvo između Anadolije i Evrope…
Geografija stara milionima godina…
Historija čovjeka stara hiljadama godina…
I ptice, mnogo starije od svega toga, koje svake godine nastavljaju slijediti isti put.
Lezbos: Mnogo više od šest priča
Ime Lezbosa vodi nas sve do Lazpe Hetita.
Njegova geografija čini ga trećim najvećim ostrvom Grčke.
Okamenjena stabla u Sigriju prenose u današnje vrijeme svijet od prije 18–20 miliona godina.
Bakarni kazani u Plomariju čuvaju tradiciju uza dugu više od dva stoljeća.
Kulturni lanac koji seže od Sapfe i Teofrasta iz Eresosa do Teofila i Elitisa pokazuje mjesto ostrva u svjetskoj historiji mišljenja i umjetnosti.
U močvarnim područjima Kalonija stotine vrsta ptica svake godine nastavljaju svoja putovanja između Evrope, Azije i Afrike.
Kada sve to sagledate zajedno, postaje jasnije zašto Lezbos nije obično odmarališno ostrvo.
Putovanje Lezbosom ne mjeri se samo kilometrima.
Na putu od Midilija do Sigrija možete za nekoliko sati proći kroz milione godina geološkog vremena.
U Eresosu možete pronaći tragove 2.600 godina duge pjesničke tradicije, u Kaloniju gledati vode koje je posmatrao Aristotel, a u Plomariju naići na još uvijek živ dio egejske trgovačke kulture iz 19. stoljeća.
Možda zato jedan odlazak na Midili često nije dovoljan.
Prilikom prve posjete vidjet ćete ostrvo.
Prilikom druge otkrit ćete njegova sela.
A tokom narednih posjeta počet ćete primjećivati:
Pravi Lezbos krije se u pričama iza pejzaža.
