Midilli'nin Gizli Cenneti ve Çınar Ağacındaki Ressam: Karini Vadisi ve Theophilos'un Hikâyesi

Giriş

Midilli Adası’nın Agiasos yolu üzerinde yer alan Karini Vadisi, yalnızca doğasıyla değil, bağrında sakladığı hüzünlü ve ilham verici sanat tarihiyle de adanın en büyüleyici noktalarından biridir. Dere kenarında göğe yükselen devasa çınar ağaçları, serin kestane ormanları ve eski su değirmenleri arasında yürürken ziyaretçileri en çok etkileyen yer, bir zamanlar efsanevi halk ressamı Theophilos Hatzimihail’in evi olduğuna inanılan, içi oyulmuş dev çınar ağacıdır.

Doğa ile Bütünleşen Bir Yaşam

19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında Midilli ve civarında yaşayan Theophilos, zaman zaman Karini Vadisi’nin huzuruna sığınarak burada kısa ve yoksul dönemler geçirmiştir. Rivayetlere göre Theophilos, vadideki asırlık büyük çınar ağacının gövdesinde oluşan doğal bir boşluğu kendine yuva yapmış, o ağacın içinde uyumuş ve uyanmıştır.

Gündüzleri ise çevredeki kahvehane, taverna ve değirmenlerin duvarlarına ruhundaki renkleri yansıtmıştır. Bugün hâlâ Karini’deki bazı duvar kalıntılarında, zamanın ve doğanın acımasızlığına direnerek günümüze ulaşmaya çalışan o soluk fresklerin izleri görülebilir. Ancak ne yazık ki açık havada kalan bu eserlerin çoğu; nem, güneş ve yılların yıpratıcılığı karşısında silinip gitmiştir.

Bir Tabak Yemek İçin Çizilen Destanlar

Yaşadığı dönemde büyük bir sanatçı olarak değil, çoğu zaman alaya alınan eksantrik bir ressam olarak görülen Theophilos; geleneksel Yunan kıyafeti olan fustanella giymesiyle tanınırdı. Çoğu zaman bir tabak sıcak yemek veya küçük bir ödeme karşılığında duvarlara resimler yapar, fırçasıyla tarihten ve halk hikâyelerinden sahneler yaratırdı.

Karini Vadisi’ndeki eski kahvehanenin duvarlarında bir zamanlar şu temalar yer alıyordu:

• Yunan Bağımsızlık Savaşı kahramanları 

• Büyük İskender ve antik Yunan efsaneleri 

• Geleneksel kıyafetli savaşçılar ve halk dansları 

• Anadolu ve Yunanistan’ın ortak halk hikâyeleri (Erotokritos gibi) 

• Günlük köy yaşamından sahneler  

Bugün bu fresklerin büyük kısmı silinmiş olsa da, Karini’de dolaşan ziyaretçiler hâlâ o duvarlarda geçmişin izlerini görebilir.

Tériade’ın Keşfi ve Dünyaya Açılan Kapı

Theophilos’un hayatı boyunca büyük bir üne kavuşamaması, sanat tarihinin en hüzünlü hikâyelerinden biridir. Onun gerçek değerini fark eden kişi ise Paris’te yaşayan Midillili ünlü sanat eleştirmeni Stratis Eleftheriadis, yani Tériade olmuştur.

1920’li yıllarda Midilli’ye dönen Tériade, Theophilos’un kahvehanelerde yaptığı resimleri görünce büyük bir yetenekle karşı karşıya olduğunu anladı. Onun eserlerinin kaybolmasını engellemek için Theophilos’a tuvaller ve boyalar verdi ve çok sayıda resim sipariş etti.

Ne yazık ki Theophilos 1934 yılında hayatını kaybetti. Ancak ölümünden kısa süre sonra eserleri Paris’te sergilendiğinde Avrupa sanat dünyası onun benzersiz tarzını keşfetti. Böylece Theophilos, ölümünden sonra hak ettiği ünü kazandı.

Günümüzde Karini

Bugün Karini Vadisi, Midilli’nin en romantik ve etkileyici doğa noktalarından biri olarak kabul edilir. Ziyaretçiler burada dere kenarında yürüyebilir, dev çınar ağaçlarının gölgesinde dinlenebilir ve Theophilos’un yaşadığına inanılan o ünlü ağacı görebilirler.

Sanatçının eserlerinin büyük bölümü bugün Midilli’deki Theophilos Müzesi’nde korunmaktadır. Ancak Karini’ye gelenler için asıl müze, doğanın ortasında hissedilen o hikâyedir.

Dere sesinin eşlik ettiği bu vadide yürürken, bir zamanlar aynı yerde oturup resim yapan Theophilos’un yalnızlığını ve ilhamını hissetmek mümkündür. Karini, bir ressamın hayatıyla birleşerek efsaneye dönüşmüş Midilli’nin saklı cennetlerinden biridir.