Midilli’nin Gizli Vadisi ve Çınar Ağacındaki Ressam

Karini Vadisi, Theophilos ve İzmir’e Uzanan Bir Hikâye

Midilli Adası’nı ziyaret eden birçok kişi Petra, Molivos veya Mytilene limanını görür. Fakat adanın gerçek ruhunu keşfetmek isteyenler için Agiasos yolu üzerinde saklanan küçük bir vadi vardır: Karini.

Burası haritalarda küçük bir nokta gibi görünür. Ancak vadinin içine girdiğinizde zamanın yavaşladığını hissedersiniz.

Dere kenarında uzanan dev çınar ağaçları…

Kestane ormanlarının serin gölgesi…

Ve suyun hiç durmadan akışı…

İşte tam burada, Midilli’nin en ilginç sanat hikâyelerinden biri saklıdır.

Bir Ressamın Sığınağı: Karini Vadisi

Karini, bugün neredeyse terk edilmiş sayılabilecek küçük bir yerleşimdir. 2021 sayımına göre kalıcı nüfusu yoktur. Yani aslında burası bir köyden çok, doğanın ortasında kalmış eski bir durak gibidir.

Fakat Karini’yi özel yapan şey yalnızca doğası değildir.

Vadinin ortasında, dere kenarında yükselen dev bir çınar ağacı vardır. Gövdesi zamanla oyulmuş, içi adeta küçük bir mağara gibi boşalmıştır.

Ziyaretçiler bugün hâlâ bu ağacın içine girebilir.

Ve işte o an insanın aklından tek bir düşünce geçer:

“Gerçekten burada mı yaşamış?”

Çünkü Midilli’nin ünlü halk ressamı Theophilos Hatzimihail için anlatılan en ilginç hikâyelerden biri bu ağaca dayanır.

Yerel anlatılara göre Theophilos zaman zaman Karini Vadisi’ne gelir, bu çınarın içindeki doğal oyukta konaklar ve çevredeki kahvehane ile tavernaların duvarlarına resimler yapardı.

Bugün o duvarların çoğu silinmiş olsa da hâlâ bazı yerlerde soluk boya izleri görülebilir.

İzmir’den Midilli’ye Uzanan Bir Hayat

Theophilos’un hikâyesi aslında yalnızca Midilli’ye ait değildir.

Genç yaşında evini terk eden ressam, bir süre İzmir’e (Smyrna) gider. O dönemde İzmir, Osmanlı İmparatorluğu’nun en canlı liman kentlerinden biridir ve güçlü bir Rum kültür hayatına sahiptir.

Theophilos burada Yunan Konsolosluğu’nda kapıcı olarak çalışır.

Ama onun asıl tutkusu resimdir.

Boş bulduğu her duvara, her tahtaya, her karton parçasına resimler yapar.

Bir süre sonra Yunanistan’ın Volos kentinde yaşamaya başlar. Köy evlerinin, dükkânların ve hanların duvarlarına resimler yaparak hayatını kazanır.

Bir Tabak Yemek Karşılığında Yapılan Resimler

Theophilos yaşadığı dönemde büyük bir sanatçı olarak görülmez.

Aksine birçok kişi onu tuhaf biri olarak görür.

Çünkü her gün geleneksel Yunan kıyafeti fustanella giyer.

Kekeler.

Ve saatlerce tek başına resim yapar.

Çoğu zaman bir kahvehanenin duvarına resim yapar ve karşılığında sadece bir tabak yemek alır.

Ama o duvarlarda anlattığı hikâyeler büyüktür:

• Yunan Bağımsızlık Savaşı kahramanları
• Büyük İskender
• Antik Yunan efsaneleri
• halk hikâyeleri
• köy yaşamı

Karini’deki eski kahvehanenin duvarlarının da bir zamanlar bu resimlerle dolu olduğu anlatılır.

Karini’deki O Ağaç

Karini’ye gelen ziyaretçilerin en çok görmek istediği şey hâlâ o çınar ağacıdır.

Ağacın gövdesinde büyük bir oyuk vardır. İçeri girdiğinizde dışarıdan gelen ışık dar bir açıklıktan süzülür.

Orada birkaç saniye durunca insan gerçekten farklı bir his yaşar.

Sanki bir ressam biraz önce burada oturmuş gibi…

Sanki dere sesi onun fırça darbelerine eşlik etmiş gibi…

Gerçek mi?

Belki tam olarak bilemeyiz.

Ama Karini’ye gelen herkes aynı şeyi hisseder:

Bu ağacın içinde bir hikâye var.

Tériade ve Geç Gelen Şöhret

Theophilos hayatı boyunca büyük bir üne kavuşamaz.

Ta ki Midilli doğumlu ünlü sanat eleştirmeni

Stratis Eleftheriadis Tériade onu keşfedene kadar.

Paris’te yaşayan Tériade, Theophilos’un resimlerini gördüğünde büyük bir yetenekle karşı karşıya olduğunu fark eder. Ona tuvaller ve boyalar sağlar. Yeni eserler sipariş eder.

Theophilos kısa sürede yüzün üzerinde tablo üretir.

Ama kader acı bir oyun oynar.

Ressam 1934 yılında, ünü dünyaya yayılmadan hemen önce hayatını kaybeder.

Sonrasında ise eserleri Avrupa’da sergilenir ve Theophilos Yunan halk sanatının en önemli temsilcilerinden biri kabul edilir.

Bugün Karini Vadisi

Bugün Karini’ye gelen ziyaretçiler:

• dere kenarında yürüyüş yapar
• eski su değirmenlerinin kalıntılarını görür
• tavernada yemek yer
• Theophilos ağacını ziyaret eder.

Vadide dolaşırken insan bir şeyi fark eder:

Burada doğa, tarih ve sanat birbirine karışmıştır.

Belki de bu yüzden Karini, Midilli’nin en romantik ve gizemli yerlerinden biri olarak görülür.

Midilli’nin Saklı Hikâyesi

Petra’nın plajları, Molivos’un taş sokakları ve Mytilene’nin limanı Midilli’nin yüzüdür.

Ama Karini Vadisi…

Midilli’nin ruhudur.

Dere kenarında yürürken bir an durup o çınar ağacına baktığınızda şunu düşünmeden edemezsiniz:

Belki de bir zamanlar, İzmir’den gelen genç bir ressam gerçekten burada durmuştu.

Ve bu vadinin sessizliğinde, duvarlara bir hikâye bırakmıştı.